خلق نظریه یکی از نیازهای اساسی هر جامعه برای تحلیل گذشته و شرایط موجود و برنامه ریزی برای آینده است که عموما بر عهده اندیشمندان و فرهیختگان یک جامعه قرار دارد. اما این امر نیازمند یادگیری و طی مراحلی ضروری است که در کتاب پیش رو به شکلی آسان در اختیار مخاطب فرهیخته قرار گرفته است. اثر حاضر این مسیر دوگانه را که در ابتدا نیازمند تبدیل پرسش به نظریه و پس از آن مستلزم تفهیم به جامعه است در قالب دو دفتر از سوال تا نظریه و از نظریه تا رساله ترسیم کرده تا پژوهشگر اندیشمند از آن به بهترین نحو بهره ببرد.