مثنوی به واقع دانشنامه‌ای است ایرانی – اسلامی. ابعاد علمی، فلسفی، کلامی، عرفانی و ادبی آن برای پژوهشگران در گستره‌های علمی، اجتماعی، علوم طبیعی، کلام، فلسفه اسلامی، فقه، عرفان، تصوف و … بسیار درخور تأمل است. از این رو، پژوهش حاضر، افزون بر عرفان و تصوف اسلامی و زبان و ادبیات فارسی، در شاخه‌های دیگر علوم در مثنوی نیز کاربرد دارد. در این پژوهش که ابعاد گوناگون اندیشه های مولانا را در اختیار پژوهندگان قرار می‌دهد بالغ بر ۲۰۰۰ مدخل شناسایی و در برابر هر مدخل سخنان مولانا به ترتیب سرایش آمده است. ارجاع ابیات به‌گونه‌ای است که پژوهشگر می‌تواند به همین اثر استناد یا به مثنوی، تصحیح نیکلسون، مراجعه کند. افزون بر مدخلها، کلیه قصه‌های مرتبط با موضوع نیز استخراج و تلخیص شده و به ترتیب در بخش پایانی کتاب آمده است.