کارنامه فکری فلسفی و تجربه زیستۀ داریوش شایگان (۱۳۱۲-۱۳۹۷) یکی از ظرفیت‌ها و استعدادهای فرهنگ ایرانی در مواجهه با تجدد است. هر چند شایگان در آثار متقدم خود همچون آسیا در برابر غرب (۱۳۵۶) از نوعی هویت اصیل سخن می‌گوید و می‌کوشد تا به پرسش فلسفی در باب تقدیر فرهنگ‌ها و تمدن‌های آسیایی و از جمله فرهنگ ایرانی در مواجهه با غرب جدید بپردازد اما با گذشت زمان و بسط تأملات فلسفی و سیر آفاقی وی و از سر گذراندن تجاربی نظیر انقلاب اسلامی در ایران به تأمل انتقادی در باب آنچه هسته محوری ایده‌های هویت‌اندیش قبلی است، می‌پردازد و این دیدگاه را طرح می‌کند که در وضع کنونی فرهنگ‌ها، تجربه مدرنیته به محوری تبدیل شده که همۀ بینش‌ها حتی آنهایی که به مشروعیت آن معترض‌اند، حول آن می‌چرخند. به گمان نویسنده، تجارب جدید زیستۀ شایگان در چهار دهه پس از انقلاب اسلامی، زمینه‌ای برای طرح جدی ایدۀ هویت چهل‌تکه فراهم می‌کند.