بررسی اندیشه مسلمانان نخست از این جهت دارای اهمیت است که اسلام به عنوان یک «نظام» مطرح شده است. مسلمانان در ایجاد و شکل‌دهی نهادهای نوین اقتصادی- اجتماعی و یا اصلاح نهادهای اقتصادی گذشته، تجربه جدیدی را گذراندند. مسلمانان بر حسب استعداد و توانایی خود در مقام تبیین موضع دین در چالش‌ها و مسایل فراروی جامعه تلاش کردند. از جملۀ برجسته‌ترین این شخصیت‌های صدر اسلام، ابوذر غفاری است. جامعه آرمانی ابوذر، جامعه‌ای اخلاقی و عدالت محور بود.