کتاب « شامپانزه سوم» "سرگذشت و سرنوشت انسان خردمند به زبان ساده" نوشته « جنیفر دودنا» توسط نشر مانوش منتشر شده است. در طول 100000 سال گذشته، انسان‌ها شروع به نشان دادن ویژگی‌ها و رفتارهایی کردند که ما را از سایر حیوانات متمایز می‌کرد و در نهایت زبان، هنر، مذهب، دوچرخه‌ها، فضاپیماها و سلاح‌های هسته‌ای را به وجود آوردند - همه در یک ضربان قلب از زمان تکامل. اکنون، در مواجهه با تهدید سلاح‌های هسته‌ای و اثرات تغییرات آب و هوایی، به نظر می‌رسد که تمایلات ذاتی ما به خشونت و اختراع ما را به یک انشعاب مهم در مسیر خود سوق داده است. این صفات از کجا آمده است؟ آیا آنها بخشی از سرنوشت تغییرناپذیر گونه ما هستند؟ یا اگر تغییر کنیم، امیدی به آینده گونه ما وجود دارد؟ دایموند در کتاب «شامپانزۀ سوم» نشان می‌دهد که آن‌چه انسان را از همتای حیوان او جدا کرده و به رقم خوردن پیشرفت‌های عظیم و البته نابودی‌های عظیمی هم به دست او منجر شده، نه برتری ژنتیکی بلکه عواملی دیگر است که به عواملی چون شرایط محیطی و جغرافیایی انسان و استفادۀ او از ابزار ربط دارد. دایموند همچنین در کتاب «شامپانزۀ سوم» به‌دنبال گره‌گشایی از راز سلطۀ انسان‌های اوراسیایی بر انسان‌های ساکن دیگر سرزمین‌هاست و می‌خواهد نشان دهد که اوراسیایی‌ها تحت چه عواملی توانستند بر مردم متعلق به تمدن‌های دیگر چیره شوند. دایموند در پژوهش برای گشودن گره این معما، به همان عواملی می‌رسد که بعدتر در کتاب بسیار معروف خود، «اسلحه، میکرب، و فولاد: سرنوشت جوامع انسانی»، به‌طور مفصل به شرح آن‌ها پرداخته است.