این کتاب که مجموعه پژوهش های استاد حائری در مجله های پژوهشی کشورهای مختلف از جمله ایران، آلمان، بلژیک و غیره است، سی سال پیش به همت انتشارات آستان قدس رضوی برای نخستین بار به چاپ رسیده است. بخش نخست این اثر به ریشه های تاریخی همسازگری و ناهمسازگری در جهان اسلام، بخش دوم به اندیشه های ضد استعماری متفکرانی همچون سیدجمال الدین اسدآبادی، سید احمد سنوسی در لیبی و شریعت اسفهانی در ایران و همچنین در بخش سوم به تبیین برخی واژه ها و مفاهیم سیاسی-تاریخی از جمله مشروطه و استبداد می پردازد.