انتشارات ندای تاریخ منتشر کرد :مجموعۀ نقشه های ترسیمی اروپائیان از چهرۀ جغرافیایی ایران طی سدۀ 16م/11ش تا 18م/13ش را می توان حلقۀ مغفول ماندۀ مطالعاتِ صفویه شناسی و جنبه های تحقیقاتیِ مندرج در آن، از جمله: سرحدات شرقی ایران در این دورۀ تاریخی، دانست. تکاپوهای نظامی و دیپلماتیکِ ایرانی – صفوی برای احیایِ حدود تاریخی ایران در شرق و مواجهۀ سرزمینیِ آنان با دو همسایۀ شرقیِ نوپا، یعنی قلمرو ازبکان در ماوراءالنهر و قلمرو گورکانیان در هند، ضرورتِ جهت دهیِ مطالعات صفویه شناسی به سَمت و سویِ این موضوع را فراهم ساخته است. سرحدات شرقی ایران عصر صفوی از منظرگاهِ نقشه نگاری که فرسنگ ها دورتر از ایران و در شهرهای اروپایی، مانند: آمستردام، پاریس، لندن و رم، چهرۀ جغرافیایی و سرحدات شرقی صفویان را ترسیم می کردند، شاهد یک اُلگویِ گُذار، به معنایِ «گُذر از تصوّر باستانی و کهن به آگاهی جدید» بود. بر اساس آن، نقشه نگاران اروپایی در هنگامۀ نخستین مواجهۀ جغرافیایی با قلمرو صفویان، متأثر از اطلاعات جغرافیایی باستانی و کهن، گسترۀ سرحدات شرقی صفویان را همانند دورۀ پیش از اسلام، تا رود سند، کوه های هندوکش و حتی فراتر از رود جیحون، می دانستند. با عبور از نقشه نگاری سدۀ 16م/11ش و ورود به نقشه نگاری سدۀ 17م/12ش، اگرچه این باور جغرافیایی همچنان بر بخشی از نقشه نگاری اروپایی سایه انداخته بود؛ اما همزمان با آن، نقشه نگاری این سده، شاهد نخستین جرقه های آگاهی جدید مبتنی بر سرحدبودن ایالت های مکران و قندهار و رود جیحون شد. آگاهی های جدید حاصل شده، در سدۀ 18م/13ش به مرحلۀ تثبیت رسید و نه تنها از زیر سایۀ تصورات باستانی و کهن خارج شد؛ بلکه زمینۀ توجه نقشه نگاران به مسائل جزئی سرحدات شرقی از جمله: راه ها، پراکندگی گروه های جمعیتی و نواحی جغرافیاییِ گمنام تر را فراهم ساخت.فروشگاه اینترنتی 30 بوک