جهان بینی اسلامی با اندیشیدن و به کلام آوردن جایگاه انسان در برابر خدا آغاز گردید، اما آشنایی با منطق و دانش عقلی یونان شناخت دیگری از جهان هستی و زندگی را به نام فلسفه بین مسلمانان پدید آورد که به زودی مادر و سررشته ی همه ی علوم اسلامی شد. عمر سرافرازی فلسفه با همه ی همسازشدنش با مبانی شرع و ایمان باز هم کوتاه بود، چون همان کلام اسلامی با آمیخته شدن به عرفان الهی حکمت متعالی والایی از «وجودشناسی» عرضه داشت که حکیمان متاخر را از هرگونه رویکرد به علوم تجربی و معرفت شناسی جدید بی نیاز می کرد. این بی نیازی در یکی دو قرن اخیر پرسش هایی را از چگونگی برتری حکمت نظری در دنیای اسلام برانگیخته است. ازجمله آنکه تحلیل مسائل هستی و مراتب وجودی در حکمت نظری چگونه و با چه اولویتی توانست تجربه ی دیگر مسائل زندگی را به حکمت فراموش شده ی عملی واگذار کند، و خود به تنهایی مشکل گشای مسائل مسلمانان شود؟ این پرسش و دیگر پرسش هایی ازاین دست انگیزه ی نگاهی دوباره به چگونگی سیر و سرانجام فلسفه و کلام اسلامی شده و کتاب پیش رو پاسخ به این پرسش هاست.