هر وقت فردی بیش از نیم قرن به تحقیق بپردازد و مجموعه ی یازده جلدی تاریخ جامع تمدن بشری را بنویسد، طبیعی است که مردم بخواهند بدانند از این کار و تلاش به چه نتیجه ای رسیده است، بدانند که از نظر او کدام یک از دوره ها، افراد و دستاورد ها از بقیه برتر یا مهم تر بوده اند، مثلا دورانت در طومار افتخار اندیشه ی بشری خود به چه کسانی عنوان برترین متفکران تاریخ بشریت را می دهد؟ واقعا عنوان بزرگترین شاعران را به چه کسی می دهد: آن هایی که با کلامشان نت هایی بر تار و پود قلب آدمی رسم می کنندکه طنینش تا صدها بلکه هزاران سال پس از درگذشتشان ادامه می یابد؟ بهترین کتاب های آموزشی، هدفمند، و مفید که حتما باید خوانده شوند کدامند؟ دورانت در طول زندگی حرفه ای خود به تقاضای رو به رشد مردم برای چنین ارزیابی های کارشناسی شده، یا به رشته ی تحریر درآوردن و نوشتن مقالاتی شامل نظرات شخصی در مورد رتبه بندی «ده متفکر برتر»، «ده شاعر برتر»، «صد کتاب برتر آموزشی»، «نفطه ی اوج ده پیشرفت بشری» و «دوازده رویداد مهم در تاریخ جهان» پاسخ داد. برخی از این مقالات در نشریات به چاپ رسید و بقیه به صورت سخنرانی ارائه شد. با این حال ممکن نبود فردی به نتایج او در این موارد دست یابد. مگر آنکه اتفاقی مجله ی نظرات چاپ شده ی او را می خرید یا آنقدر خوش شانس بود که در یکی از آن جلسات سخنرانی شرکت می کرد. خوشبختانه همه ی این مقالات در کتاب بیداری ذهن گردآوری شده است.