سید جمال‌الدین اسدآبادی از برجسته‌ترین و اثرگذارترین شخصیت‌های فکری و سیاسی قرون اخیر تاریخ ایران و اسلام بوده است. در عین حال، در میان رجال سیاسی و فکری دو قرن اخیر تاریخ ما کمتر کسی همانند او جنجال‌برانگیز و مورد اختلاف و مناقشه بوده است. به همین دلیل، حجم گفته‌ها و نوشته‌ها و پژوهش‌ها درباره‌ی او در قیاس با بسیاری دیگر از رجال سیاسی و فکری معاصر ایران و اسلام و به‌ویژه در سنجش با کارهایی که درباره‌ی برخی از دیگر نمایندگان جریان نوگرایی دینی انجام شده، قابل ملاحظه است. شناخت سید جمال تنها شناخت یک شخص نیست؛ شناخت یک جریان، یک مکتب و یک تاریخ است. او پیشگام و پایه‌گذار - و یا دست‌کم یکی از پایه‌گذاران - جریان نوگرایی و نواندیشی دینی در جهان اسلام بود. مدرسه یا مکتب تجددگرایی اسلامی که به‌زودی هم در برابر مکتب غرب پرستی و تجدد‌زدگی فرنگی‌مابان و هم در برابر سنت‌زدگی و جمود و تحجر قدم علم کرد، با کوشش‌های سید‌جمال و امثال او باز شد و پا گرفت.