نقشمایه ها از نوعی شعور جمعی حکایت می کنند که به فراخور جایگاهی که هر نقش پیدا کرده در پی انتقال معنا و هدفی روشن هستند؛ از همین رو نمی توان نقش گچ بری ها را با نقش استفاده شده روی ظروف و سفالینه ها یکسان دانست. گویی طراح هر نقش با نگاهی متمایز به جهان نگریسته، تصویری به دست آورده و سپس آن را نقش کرده است. نقوش پارچه ها و فرش ها با معیاری متفاوت نسبت به نقوش به کار رفته در معماری و بنا تعریف و تقسیم می شوند. دنیای آسمانی سقف ها و نقش های فرش که بازنمای طبیعت سحرآمیز زیر پای انسان است، هر یک رازهای خود را بازمی گویند.