کتاب «درایت و روایت یا عقل و نقل در هدف‌نگاری قیام عاشورا» به تاریخ عاشورا و منابعی که در این خصوص وجود دارد، پرداخته است. این کتاب اضلاع دینی، اجتماعی، سیاسی و اخلاقی واقعه بزرگ عاشورا را مورد بررسی قرار داده و دلایل ماندگاری و قوت تاریخی این حادثه عظیم را از منظر محققین متعدد بیان کرده است. از جمله اجزای مهمی که مورد تبیین و استنتاج عقلی قرار گرفته، عوامل زمینه‌ساز واقعه عاشورا، محافظه‌کاری علمای دین برای بیان حقیقت، شهادت‌طلبی و اقسام آن است. اسماعیل عامری با قلمی استوار و شیوا، به خاستگاه و اهداف عاشورا پرداخته است.