تاریخ تصوف و عرفان ایران، به‌خصوص در سده‌های نخستین، موضوعی است که در پژوهش‌های عرفانی براساس منابع کهن مورد بررسی قرار گرفته است. بحث درباره‌ی ملامتیان و جوانمردان خراسان، آثار ابوسعد خرگوشی نیشابوری و خواجه عبداللّه انصاری، تصوف خاص شهر ارمیه (ارومیه) و اختلاف شیخ بزرگ این شهر با مشایخ بغداد، اصطلاحات صوفیانه ابن عربی و رابطه‌ی آن‌ها با تصوف اصفهان، لطایف قرآنی در مجالس صوفیه، و تاریخ عرفان و اولیاء شهر زنجان از جمله مطالبی است که در کتاب حاضر مطرح شده است.