«درباره روحانیت» مجموعه ای است تامل برانگیز از عقاید علی شریعتی در باب روحانیت و می تواند امیدی باشد برای آغاز قضاوتی برادرانه و منصفانه درباره او و دیدگاه هایش، و تکمیل پازلی از عقاید او که به عمد یا سهو قطعاتی از آن در گذر زمان مفقود شده بود. به دیگر سخن درباره روحانیت سه گانه ای است که خواننده را با بازگشت به سه ضلع گمشده تمدن اسلامی، یعنی «علم» و «مسئولیت» و «حرکت» فرامی خواند. بخش نخست؛ ترسیم نظام معقول، عادلانه و کمال گرایانه علمی در مکتب اسلام، بخش دوم نقش مسئولانه اجتهاد و مجتهد به عنوان مغز متفکر و پوینده جهان اسلام و به عنوان عنصر همیشه زنده مکتب و آخرین و سومین بخش، نقش روشنفکر مسئول و متعهد برای آگاهی بخشی، حرکت بخشی و نقد درون ساختاری نظام علمی حاضر و دفاع از این جامعه علمی و آن روحانی راستین، حتی به قیمت تهمت ها و بدخواهی ها. و خلاصه آن که؛ چه بخواهیم و چه نخواهیم، «درباره روحانیت» اعلامیه ایست ناخواسته در دفاع از شریعتی و آراء و عقاید بد فهمیده شده او در باب روحانیت و نیز اعلامیه ای در دفاع از روحانیت راستین.