شالودۀ بسیاری از نگرش‌های دانش‌آموزان و چگونگی رویارویی آنان با دنیای واقعی در مدرسه شکل می‌گیرد. این در حالی است که در روش‌های جدید تعلیم‌و‌تربیت، بسیاری از اصول مدرسه‌های فعلی نقد شده‌ است. مهم‌ترین نقد محتوایی این است که نظام آموزش‌وپرورش، دانش‌آموزان را برای زندگی در دنیای واقعی تربیت نمی‌کند و افراد در دورۀ تحصیلی خود، مهارت‌های لازم برای زندگی واقعی را دریافت نمی‌کنند. با توجه به تجربیات جهانی در زمینۀ نوآوری و تحول در نظام آموزشی و انتقادهای وارد بر نظام آموزش‌وپرورش فعلی و ناکارآمدی آن در برخی از زمینه‌ها، مبنایی برای شکل‌گیری نوع جدیدی از مدارس شد که از آن می‌توان با عنوان «مدارس تحول‌خواه» یاد کرد. در این‌‌گونه مدارس، به‌‌‌‌‌دلیل جدید‌بودن و اتخاذ رویکردهای نو و کاربردی به آموزش، بسیاری از تجربیات این مدارس، تجارب نوینی است که مشابهی ندارد. در این راستا و برای ارائۀ این تجارب، کتاب حاضر در قالب چهار گفتار تنظیم شده است؛ در گفتار نخست به برخی از مبانی مفهومی و روش‌های یادگیری پرداخته می‌شود که بیشتر مد نظر یا مورد نقد مدارس تحول‌خواه است. گفتار دوم به روش مطالعه و ثبت تجارب مدارس تحول‌خواه اختصاص دارد. در گفتار سوم تجارب ثبت‌شده به تفکیک هر مدرسه ارائه می‌شود. گفتار چهارم نیز به جمع‌بندی و ارائۀ الگویی برای مدارس تحول‌خواه اختصاص دارد.