کتاب «خواندن فراسوی مرزها؛ افغان‌ها، ایرانی‌ها و ملی‌گرایی ادبی» اثری شایسته و روشنگر از آریا فانی است که به تازگی منتشر شده است. این کتاب با نگاهی نو و جسورانه، مرزهای ادبی و فرهنگی بین افغانستان و ایران را مورد کاوش قرار می‌دهد و تصویری پویا از تعاملات ادبی بین این دو کشور در اوایل قرن بیستم ارائه می‌دهد.بحث اساسی این کتاب عبارت از بررسی دگرگونی‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ایران در یکصد‌و‌پنجاه سال اخیر است که از منظر الزامات دولت‌ـملّت‌سازی به آن توجه می‌شود. فانی در این اثر، با تمرکز بر نشریات ادبی اوایل قرن بیستم که خوانندگانی در شهرهای افغانستان، ایران و دیاسپورای آن‌ها داشتند، پرده از روی پیچیدگی‌های ناسیونالیسم ادبی در این منطقه برمی‌دارد. او با دقت نشان می‌دهد که چگونه مفاهیم جدید درباره ادبیات، نقش مهمی در شکل‌گیری هویت مدرن افغان‌ها و ایرانی‌ها داشته است. یکی از نکات برجسته کتاب، بررسی دقیق افراد، نهادها و گفتمان‌هایی است که این تبادل فرهنگی را امکان‌پذیر ساخته‌اند. فانی، شبکه‌ای پیچیده از روابط و تعاملات را ترسیم می‌کند که نشان می‌دهد چگونه ایده‌های ادبی در این منطقه جریان یافته و تکامل پیدا کرده‌اند. نویسنده با بهره‌گیری از منابع متنوع و تحلیل‌های عمیق، نشان می‌دهد که مرزهای ملی در حوزه ادبیات، اغلب سیال و قابل عبور بوده‌اند. او استدلال می‌کند که ناسیونالیسم ادبی در این منطقه، نه تنها عامل جدایی، بلکه گاه به عنوان پلی برای ارتباط و تبادل فرهنگی عمل کرده است. همچنین وی در، توجه ویژه‌ای به نقش مجلات ادبی در شکل‌گیری گفتمان‌های ملی و فراملی دارد. او نشان می‌دهد که چگونه این نشریات، فضایی برای تبادل ایده‌ها، معرفی آثار جدید و شکل‌گیری جوامع ادبی فراهم کرده‌اند. یکی از نقاط قوت کتاب، توجه به صداهای حاشیه‌ای و کمتر شنیده شده در تاریخ ادبیات این منطقه است. نویسنده با بررسی آثار و دیدگاه‌های نویسندگان و متفکران کمتر شناخته شده، تصویری جامع‌تر و پیچیده‌تر از فضای ادبی آن دوره ارائه می‌دهد. این کتاب همچنین به بررسی تأثیر عوامل سیاسی و اجتماعی بر شکل‌گیری جریان‌های ادبی می‌پردازد. فانی نشان می‌دهد که چگونه تحولات سیاسی، مهاجرت‌ها و تغییرات اجتماعی، بر تعاملات ادبی بین افغانستان و ایران تأثیر گذاشته‌اند. در مجموع، «خواندن فراسوی مرزها؛ افغان‌ها، ایرانی‌ها و ملی‌گرایی ادبی» اثری ارزشمند در حوزه مطالعات ادبی و فرهنگی خاورمیانه است. این کتاب با ارائه دیدگاهی نو و فراتر از مرزهای ملی، درک ما را از پویایی‌های ادبی در منطقه دقیق تر می‌کند و چشم‌اندازی تازه برای مطالعات جدی تر در این زمینه ارائه می‌دهد.