موضوع کتاب حاضر بررسی تحول حوزه و روحانیت در گذشته و حال است. ایجاد نیازمندی های نوین فردی و اجتماعی به آموزه های دینی به واسطه تغییر شرایط در بیرون و بروز استعدادها و ظرفیت های نوین در درون جامعه روحانیت، همواره تغییر و بعضا تحول متناسبی را ایجاب نموده است. پژوهش حاضر می خواهد بر اساس الگویی پیش نهادی مطلوبیت های تحول را ترسیم و بر اساس آن عملکرد روحانیت را در تاریخ معاصر به ویژه بعد از انقلاب بررسی نماید. نپرداختن به این مساله همواره مبدا قضاوت های غیر منصفانه یا خوش بینانه نسبت به عملکرد روحانیت بوده است و هر یک به سهم خود عدم تصمیم گیری درست نسبت به آینده حوزه را به دنبال داشته است.