زیبایی و زیباشناسی در اندیشه‌ها و آثار هر فیلسوف و عارف بزرگی به منزله کلیدی است که به بهترین نحو به عمق آن اندیشه‌ها راه می‌برد. زیبایی‌شناسی از علم به زیبایی سخن می‌گوید اما در حقیقت، زیبایی‌شناسی یکی از مبانی عمیق فلسفی در هر مکتب و مذهبی به شمار می‌آید. یعنی بدون مطالعه زیبایی‌شناسی نمی‌توان به محتوای تفکر تمدن‌ها و مکاتب بشری پی برد. بریده‌ای از کتاب مبانی حکمی هنر و زیبایی در گستره خیال از نظر ملاصدرادر بخش اول این مجموعه به بررسی مفهوم هنر زیبایی و خیال در فلسفه غرب پرداخته و دیدگاه کسانی همچون افلاطون، ارسطو و فلوطین مطرح می‌شود و بحث تا آنجا پیش می‌رود که فلوطین روایت افلاکی خود از هنر را مطرح می‌کند و زیبایی حقیقی و هنر برخاسته از آن را حسن معقول در لباس محسوس می‌داند بخش دوم شرح‌حال آرای فیلسوفان مسلمان در وصف خیال به‌عنوان جنس قریب هنر و زیبایی برخاسته از آن است در آخر به نظریه زیبایی و هنر در نگره ملاصدرا پرداخته می‌شود و دیدگاه اصالت وجودی و بدیع ملاصدرا راجع به عالم خیال و شأن هنری آن و چگونگی زایش هنرهای لطیف مطرح می‌شود.
