نوشتار حاضر با مباحثی در باب اسم‌شناسی تاریخی آغاز شده و به دنبال آن با استناد به آثار دینی، اساطیری و فلسفی از دوره‌های مختلف تاریخی سخن به میان آمده است. در بخش دوم نیز درباره تجلی فرهنگ در دوره‌های اساطیری ماقبل یونان، دوره یونانی، قرون‌وسطی، دوره اسلامی و دوره جدید توضیح داده شده است. کتاب حاضر به بیان سیر در ادوار تاریخ و مواقف تاریخی با استناد به کلام و آثار عرفا و متفکران پرداخته است. این کتاب در چهار فصل تدوین یافته است.عمده مطالبی که محتوای کتاب را دربرمی گیرد عبارتست از: طرح مقدماتی در باب اسماءالله و ارتباط آن با انسان و تاریخ، سه ساحت وجودی در هر دوره تاریخی، نسخ، فسخ، مسخ تاریخی، مواقف و مواقیت تاریخی، ودایع فرهنگی و سنن تمدنی، بیان کلام از ابونصرسراج، عطار، حافظ، ابن عربی و… در باب ادب، معانی لغوی، واصطلاحی ادب در فرهنگ های فارسی و عربی، فرهنگ و ادب دوران رنساس و دوران بحران تمدن غربی، مقایسه بین فرهنگ جدید با فرهنگ یونانی، فرهنگ و ادب بعد از مشروطه. بریده‌ای از کتاب سیر فرهنگ و ادب در ادوار تاریخىاسم شناسی یا بحث اسماء الهی، سوابقی طولانی در حکمت معنوی همه ادیان دارد اما بطور دقیق، با مباحث حکمای انسی اسلام علی الخصوص ابن عربی صورتی خاص یافته است. این مباحث خود در حقیقت متذکر تلقی حکمت دینی قبل از این عربی نیز بوده است. آنچه در غرب در طوری منیاین با مباحث حکمای الهی مسیحی در باب اسماء الهی که عمدتاً در آثار دیونوسوس جمع شده یا در آراء آوگوستینوس در این باب گرد آمده است، نوعی از مباحث را در بر میگیرد که به ادوار متأخر پس از پیدایی فلسفه فنومنولوژی و جامعه شناسی درایتی و تفقهی (Hermeneutic) بر می گردد. این حوزهای بالنسبه غیر رسمی که اکنون در حال رسمی شدن هستند در حوزه تاریخ بر اساس مسأله صورت شناسی تاریخی و تمایز ذاتی میان ادوار و اکوار تاریخی سامان یافته اند…